Pružanje usluga

OCD u Crnoj Gori pružaju brojne usluge u različitim oblastima. Najčešće su to usluge u oblastima: besplatna pravna pomoć, zaštita potrošača, zaštita uzbunjivača, socijalna i dječija zaštita, zaštita i pružanje pomoć́i osobama sa invaliditetom, obrazovanje i zdravstvo.

Pandemija COVID-19 se negativno odrazila na pružanje usluga od strane OCD-a. Ona je negativno uticala na pripadnike ranjivih grupa, s obzirom na to da su OCD bile primorane da obustave, odlažu ili prilagođavaju aktivnosti u kojima su oni ključna ciljna grupa. Kao problem se ističe to što nemaju svi korisnici usluga OCD-a pristup digitalnim kanalima ili nisu upoznati sa onlajn komunikacijom. Stoga su neke OCD morale biti više prisutne na terenu i pružati usluge ovim grupama onda kada je to bilo izvodljivo, i samim tim bile u većem riziku od izloženosti virusu. Istraživanje CRNVO-a iz aprila 2020. godine je ukazalo da 14.7% anketiranih organizacija smatra da će njihovi korisnici u potpunosti biti uskraćeni za servise koje OCD pružaju, dok je 70% ispitanih organizacija istaklo da će njihovi korisnici biti u određenom dijelu uskraćeni za njihove servise, ali ne u potpunosti. Svega 16.2% organizacija je istaklo da će njihovi korisnici imati priliku da nesmetano koriste njihove servise.

Pandemja COVID-19 je u 2020. godini uticala na porast porodičnog nasilja, pa time i na povećanje obima posla za organizacije koje pružaju usluge ženama i djeci koje su žrtve ovog vida nasilja. Prema Izvještaju o brzoj procjeni socijalnog uticaja epidemije COVID-19 u Crnoj Gori, koji je sprovela organizacija Ujedinjenih nacija u Crnoj Gori, NVO Sigurna ženska kuća primila je 46% više poziva od 16. marta do 1. juna nego u istom periodu prethodne godine, dok je smještaj u skloništu obezbijeđen je za 60% više žrtava rodno zasnovanog nasilja u odnosu na isti period prethodne godine. NVO koje se bave zaštitom prava LGBTI populacije primile su veći broj prijava nasilja nad članovima i članicama te populacije.

Nekoliko različitih zakona reguliše pružanje usluga u različitim oblastima, što nije povoljno za rad OCD-a. Ministarstva za posebna područja rada izdaju licence organizacijama civilnog društva za pružanje usluga građanima. Na primjer, da bi dobila licencu za pružanje usluga u oblasti socijalne i dečije zaštite, OCD mora biti upisana u registar i ispunjavati standarde za pružanje usluge za koju je licencirana u pogledu: lokacije, prostora, opreme, broja i vrste stručnog osoblja i programa pružanja usluga. Tokom trajanja licence, nadležni organi vrše kontrolu i mogu obustaviti pružanje usluga u slučaju da propisani uslovi nisu ispunjeni. Ako su OCD prepoznate kao moguć́i pružaoci usluga, za njih se primjenjuju ista pravila kao i za druga pravna ili fizička lica koja imaju dozvolu za pružanje istih usluga. Za OCD ne postoje zakonska ograničenja za pružanje usluga u onim oblastima u kojim posebne licence nisu propisane zakonom. Registar OCD-a koje pružaju usluge i čiji su programi akreditovani još uvijek nije uspostavljen.

Istraživanje CRNVO je pokazalo da predstavnici OCD-a smatraju da je potrebno više porekih olakšica, jer im kao neprofitnim organizacijama plaćanje svih poreza umanjuje obim usluga koje mogu da pružaju. 58.3% organizacija koje su učestvovale u ovom istraživanju nije bilo upoznato sa postojanjem poreskih olakšica za NVO.

Pružanje usluga od strane OCD-a je otežano odsustvom stabilnog finansiranja. Postoji rizik da će neke NVO biti primorane da prestanu sa radom i obustave usluge zbog problema sa finansijskom održivošću, što je pandemija COVID-19 dodatno pogoršala. Ministarstva nisu u obavezi da redovno finansiraju pružanje usluga u onim oblastima rada za koje izdaju licence organizacijama, pa OCD moraju samostalno da prikupljaju sredstva iz inostranstva i drugih izvora za obavljanje djelatnosti. Vlada ili ministarstva mogu dodjeljivati sredstva posebnom odlukom, postupajući na zahtjev OCD. Novi zakon o javnim nabavkama propisuje da sva pravna lica mogu učestvovati u javnim nabavkama, mada se u njemu ne pominje konkretno izraz „OCD“. Pored toga, Zavod za zapošljavanje objavljuje pozive za dostavljanje predloga projekata putem šeme grantova, u kojima mogu da učestvuju privredna društva, kao i OCD.

Socijalno preduzetništvo nije dovoljno razvijeno u Crnoj Gori. Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju lica sa invaliditetom uređuje osnivanje radnih centara i zaštitnih radionica za osobe s invaliditetom, koji se smatraju oblicima socijalnih preduzeća. Istim Zakonom se predviđaju subvencije za poslodavce koji zapošljavaju lica sa invaliditetom.

 * Izjava o odricanju odgovornosti: Ovdje su iznesena mišljenja panelista i drugih istraživača u projektu i ne odražavaju nužno stavove USAID-a ili FHI 360.

Indeks održivosti OCD-a je analitički instrument koji mjeri napredak civilnog sektora u regionu Centralne i Istočne Evrope i Evroazije.

››  Indeks ispituje sveukupno okruženje za razvoj civilnog društva,
kroz sedam dimenzija. ‹‹

© 2020 Centar za demokratsku tranziciju